Borsa

Tarih: 2 Mayıs 2013

0

Borsa Emirleri

Borsa Emirleri, bir yatırımcının menkul kıymet alım satımı yapabilmesi için aracı durumundaki borsa üyelerine verdikleri talimattır. Yazılı ve sözlü olabildiği gibi, telefonla, faksla ve internetle olabilir. 1993 yılında BIST (İMKB) Elektronik Alım – Satım Sistemi için çalışmalara başlamış ve 1994 yılında da tamamıyla bu sisteme geçilerek işlemlerde kolaylık sağlanmıştır.

Ülkemizde olduğu gibi bazı borsalarda emirler iki aşamalı olarak düzenlenmektedir. İlk aşamada müşteri emirleri vardır ve ikinci aşamada da borsa emirleri vardır. Müşteri emirleri aracılık görevi yapan kurum ve komisyonculara telefon, internet ile iletilen emirlerdir. Borsa Emirleri ise; kurum ve borsa üyelerinin müşterilerden aldıkları emirleri yönetmeliklere uygun olarak ve belirlenen kurallar çerçevesinde borsaya hitaben düzenlenip borsa görevlerine iletilmesidir.

Müşteri emirleri ve borsa emirlerinin temelleri aynı olmasıyla birlikte yazılı olduklarında bazı şekil farklılıkları göstermektedir. Borsa İstanbul Yönetmeliği’nde bu emirler açık bir şekilde anlatılmıştır ve her birinin içerikleri verilmiştir.

Borsa emirlerinde fiyatlar değişik şekillerde tespit edilmektedir ve değişik deyimler ile ifade edilmektedir. Borsalarda en çok kullanılan emirler ise;

  • En iyi fiyatla emir
  • Limitli emir
  • Açılış fiyatıyla emir

En iyi fiyatla emirde herhangi bir fiyat kaybı bulunmamaktadır. Bu emir borsa üyelerine davranış özgürlüğü tanıyan bir emir türüdür. Emirler borsaya seans başlamadan verilmişse bekletilmeksizin, ilk kayda geçen fiyat ile ya da açılış fiyatı ile yerine getirilmektedir. Borsaya seans açıldıktan sonra ulaşan emirler ise gelişinden itibaren ortaya çıkan imkanlara göre gerçekleşmektedir.

Limitli emirlerde işlemin gerçekleştirileceği fiyat yatırımcı tarafından belirlenmiştir. Belirtilen fiyat alımlarda en yüksek, satışlarda ise en düşük fiyat anlamına gelir. Alımlarda, borsada oluşan fiyat istenen fiyatın altında ise veya oluşan fiyata eşit ise; Satış durumundaysa borsa fiyatı limit fiyata eşit veya limit fiyattan yüksek ise emirler yerine getirilmektedir.

Limit fiyatın borsa fiyatına eşit olması haline bu fiyattan işlem gören senet miktarı sınırlı ise emir kısmen yerine getirilmektedir veya getirilmemektedir. Limit emirlerinde; satışta limitin fazla yüksek, alımda ise fazla düşük tutulması haline, emirde belirtilen fiyata varılmasına az bir süre kala seans sona erebilir ya da borsanın havası değiştirilir.

Borsa üyesi ve yatırımcı arasında güven varsa, müşteri aracısına limitlerde esnek davranmasını isteyebilir. Aracıda duruma göre satışta limit fiyatını biraz düşürerek ve alımda da biraz yükselterek alım veya satış fiyatının kaçırılmamasını sağlayabilir.

BIST yönetmeliğine göre satışa yazılan fiyatlar aşağı doğru, alıma yazılan fiyatlar da yukarı doğru düzeltilebilmektedir. Bu duruma karşı taraf açısından iyileştirme denilmektedir. Bunun dışında yazılan emirler silinemez veya değiştirilemez.

Açılış fiyatıyla emirler ise yalnız özel açılış seansı uygulanan borsalarda kullanılmaktadır. Tek fiyat yöntemi de dahil olmak üzere çeşitli yöntemler ile belli kurallara göre toplam alım emirleriyle toplam satış emirleri karşılaştırılarak açılış fiyatı adını alan tek bir fiyat belirlenmiş olur. Çoğu alım ve satım emri bu fiyat üzerinden yerine getirilmiş olur. Toplu açılış fiyatı uygulayan borsalarda ise bu tip emirler açılıştan itibaren 30 saniye içinde yerine getirilmek üzere veya buna benzer bir şekilde verilebilmektedir.

Dünya borsalarında ise başka emir çeşitleri de bulunmaktadır. Bunlardan birkaçı; ilk fiyattan emir, kapanış fiyatıyla emir, takdire bağlı emir, ortalama fiyatla emir, yaklaşık fiyatla emir, duy kaydı taşıyan emir, sabit fiyatlı emir, bağlı emir ve özel emirdir.

Emirlerde kullanılan özel kayıtlar ise; ya hep ya hiç, peşin veya vadeli, aynı seansta x adet menkul kıymet, x borsa seansında x menkul kıymet, özen gösterilecek, x meblağ kullanılacak gibi ifadeler kullanılmaktadır. Emirlerin yerine getirilmesinde bu kayıtlara kesinlikle uyulmalıdır.

Paylaşmak Güzeldir...Share on FacebookShare on Google+Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn



Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa Dön ↑